ตัวอย่างแผนการเรียนการสอนแบบ 5E

แผนการจัดการเรียนรู้

กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิชา ฟิสิกส์ 3 (เพิ่มเติม) รหัส ว32203 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ชื่อหน่วย การเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย เวลาเรียน 9 คาบ

แผนการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง  ลักษณะการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย  เวลาเรียน 1 คาบ

ครูผู้สอน ม. วรรธนะ โกศัลวัฒน์ สอนวันที่ 17 พฤษภาคม เวลา 8.00-8.50 น.

 

๑. ผลการเรียนรู้

สาระฟิสิกส์

มาตรฐานที่ 2

ผลการเรียนรู้ชั้นปี ม.5/1

๒. สาระสำคัญ / ความคิดรวบยอด

          การศึกษาเรื่องการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย เป็นการศึกษาสั่นหรือการแกว่ง ซึ่งมีลักษณะการเคลื่อนที่กลับไปมา ซ้ำรอยเดิม มีคาบและความถี่ที่แน่นอน การเข้าใจเรื่องการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่ายช่วยให้นักเรียนเข้าใจและอธิบายปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการสั่นหรือการแกว่งทั้งหมด เช่น การสั่นสปริง การแกว่งของลูกตุ้มนาฬิกา การแกว่งของชิงช้า การสั่นที่เกิดจากทำงานของเครื่องยนต์กลไก การสั่นของผลึกควอทซ์ในนาฬิกา การสั่นทะเทือนของแผ่นดิน เป็นต้น

๓. จุดประสงค์การเรียนรู้ (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม)

ความรู้ (K-Knowledge) นักเรียนสามารถ

1. อธิบายลักษณะของการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย

2. ยกตัวอย่างการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่ายที่เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวัน

3. แยกแยะความแตกต่างระหว่าง การเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย กับ การเคลื่อนที่แบบอื่นๆ

3. บอกความหมายของปริมาณที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย ได้แก่ คาบ ความถี่ ตำแหน่งสมดุล และแรงสู่สมดุล

          ทักษะกระบวนการ (P-Process/ Practice)

1. เมื่อยกตัวอย่างการเคลื่อนที่แบบใดก็ตาม นักเรียนสามารถบอกได้ว่าในตัวอย่างที่ยกมา เป็นการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย หรือ เป็นการเคลื่อนที่แบบอื่นๆ

2. เมื่อพบเห็นการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย นักเรียนสามารถ วัดคาบ ความถี่ และแอมพลิจูด

3. นักเรียนสามารถคำนวณคาบ ความถี่ แอมพลิจูด และปริมาณที่เกี่ยวข้อง กับการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิก อย่างง่าย

คุณธรรม จริยธรรม เจตคติ และค่านิยม (A-Attitude)

1. อยากรู้อยากเห็น ช่างคิดช่างสงสัย กับปรากฏการณ์หรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

2. กล้าแสดงความคิดเห็น

3. มีความรับผิดชอบในการทำงานที่ได้รับหมอบหมาย ให้สำเร็จภายในกรอบระยะเวลาที่กำหนดไว้ได้

๔. สมรรถนะสำคัญที่สอดแทรก (อธิบายแนวคิดหรือวิธีการ)

1. การคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และแก้ไขปัญหาได้ (Critical Thinking and Problem Solving)

2. การสื่อสาร (Communication)

3. ความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม (Collaboration Teamwork)

4. การเรียนรู้ (Learning Skills)

 

๕. สาระการเรียนรู้ / เนื้อหา (เขียนสรุปโดยย่อ)

การสั่น  (vibration) หรือการแกว่งกวัด  (oscillation) ทั้งสองคำานี้หมายถึงการเคลื่อนที่เดียวกัน การสั่นแบบที่ง่ายที่สุด คือ การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย  (simple harmonic motion) เป็น การเคลื่อนที่กลับไปมาซ้ำรอยเดิมผ่านตำแหน่งสมดุล (equilibrium position) อันเนื่องมาจากมีแรงกระทำในทิศทางเข้าสู่ตำแหน่งสมดุลตลอดเวลา โดยมี คาบ ความถี่และแอมพลิจูดของการเคลื่อนที่คงตัว

คาบ หมายถึง เวลาที่วัตถุใช้ในการเคลื่อนที่ครบ 1 รอบ

ความถี่ หมายถึง อัตราส่วนของจำนวนรอบที่เคลื่อนที่ได้ต่อเวลาที่ใช้

แอมพลิจูด หมายถึง ระยะที่วัตถุห่างจากตำแหน่งสมดุลมากที่สุด

ตัวอย่าง การเคลื่อนที่ แบบฮาร์โมนิกอย่างง่ายได้แก่ มวลติดสปริง ลูกตุ้ม ชิงช้า เป็นต้น

           

๖. กิจกรรมการเรียนรู้

    คาบเรียนที่ 1

ขั้นเร้าความสนใจ (Engagement) 5 นาที

1.       ครูชี้แจงชื่อเรื่องที่จะสอน พร้อมกับบอกวัตถุประสงค์ และผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง

2.       นักเรียนดูคลิปที่แสดงเคลื่อนไหว ที่เป็นการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิก ที่พบในชีวิตประจำวันมา 3 ตัวอย่าง พร้อมทั้งถามว่านักเรียน การเคลื่อนที่ของทั้ง 3 ตัวอย่างที่หยิบยกมาว่ามีลักษณะร่วมกันอย่างไร ให้นักเรียนตอบอย่างอิสระ โดยไม่หวังคำตอบที่ถูกต้อง

3.       นักเรียนดูคลิปที่แสดงคลื่อนที่แบบอื่นๆ ได้แก่ การเคลื่อนที่แบบเส้นตรง การเคลื่อนที่วิถีโค้ง และการเคลื่อนที่แบบวงกลม แล้วถามว่านักเรียน การเคลื่อนที่ของทั้ง 3 ตัวอย่างที่หยิบให้ดูนั้น มีลักษณะแตกต่างจากการเคลื่อนที่ 3 ชุดแรกที่หยิบยกมาในข้อที่ 2 อย่างไร เปิดโอกาสให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ โดยไม่หวังคำตอบที่ถูกต้อง

ขั้นสำรวจและค้นหา (Exploration) 10 นาที

1.       ทิ้งคำถาม ชวนใหนักเรียนคิด โดยยังไม่เฉลยให้แก่นักเรียน 2 ข้อดังนี้

a.       เรามีหลักการอะไรที่ตัดสินว่า การเคลื่อนที่ใดเป็นการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย

b.      เราอธิบายการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย โดยต้องใช้ปริมาณใดทางฟิสิกส์

2.       ให้นักเรียนศึกษาความรู้ เรื่อง ลักษณะการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย ในหนังสือ พร้อมตอบคำถามใน check point ที่กำหนดไว้ให้

 

    ขั้นอธิบาย (Explanation)  10 นาที

1.       ครูบรรยายให้ความรู้ เรื่อง ลักษณะการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย พร้อมทั้งอธิบายปริมาณทางฟิสิกส์ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด อย่างสั้น อย่างกระชับ

 

ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) 20 นาที

1.       ให้นักเรียนทุกคนทำใบงานที่ 1 เรื่อง ลักษณะการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิก โดยปล่อยให้นักเรียนค้นหาคำตอบจากแหล่งต่างๆ อย่างอิสระ ตามรูปแบบการเรียนรู้ที่นักเรียนถนัด ได้แก่ เนื้อหาที่ครูบรรยาย หรือ จากในหนังสือแบบเรียนฟิสิกส์ เล่ม 3 ของ สสวท หน้าที่ 3-5 หรือ จากการปรึกษาหารือกับเพื่อนๆ ในชั้นเรียน

2.        ให้นักเรียนทุกคนแลกใบงานกับเพื่อนข้างๆ เพื่อตรวจคำตอบของเพื่อน และสุ่มให้นักเรียนเฉลยคำตอบทีละข้อจนครบทุกข้อa เปิดโอกาสให้นักเรียนอธิปราย หรือถกเถียงกันเรื่องคำตอบได้อย่างอิสร

3.       อธิบายคำตอบของใบงานที่ 1 เฉพาะกรณีบางข้อที่นักเรียนเฉลยผิด

 

ขั้นประเมินผล (Evaluation) 5 นาที

1.       ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปเนื้อหาเรื่อง ลักษณะของการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิก ในรูปแบบของ concept mapครูและนักเรียนร่วมกันสรุปคำตอบของ คำถามที่ว่า

a.       เรามีหลักการอะไรที่ตัดสินว่า การเคลื่อนที่ใดเป็นการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย

b.      เราอธิบายการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย โดยต้องใช้ปริมาณใดทางฟิสิกส์

 

 

 

๗. กระบวนการที่ใช้สอน (ระบุเฉพาะที่ใช้ในชั่วโมงหรือคาบสอน และระบุได้มากกว่า ๑ ข้อ)

þ  กระบวนการเรียนความรู้ความเข้าใจ   £  กระบวนการปฏิบัติ            £  กระบวนการกลุ่ม

þ  กระบวนการสร้างความคิดรวบยอด    £  กระบวนการสร้างค่านิยม     £  กระบวนการแก้ปัญหา

£  กระบวนการสร้างความตระหนัก       £  กระบวนการเรียนภาษา       £  กระบวนการสร้างเจตคติ

£  กระบวนการคณิตศาสตร์                £  ทักษะกระบวนการ ๙ ขั้น     £  อื่นๆ..................................

£  กระบวนการทางวิทยาศาสตร์          £  กระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ   

£  กระบวนการอ่าน                         þ  กระบวนการวิเคราะห์

 

๘. วิธีการสอนที่ใช้ในการจัดการเรียนรู้ (ระบุเฉพาะที่ใช้ในชั่วโมงหรือคาบสอน และระบุได้มากกว่า ๑ ข้อ)

þ  การบรรยาย (Lecture)       £  การสาธิต (Demonstration) £  การทดลอง (Experiment)

£  แบบนิรนัย (Deduction)     þ แบบอุปนัย (Induction)       £  แบบทัศนศึกษา (Field Trip)

£  การอภิปรายรายกลุ่มย่อย (Small Group Discussion)           £  การแสดงละคร (Dramatization)

£  แบบศูนย์การเรียน (Learning Center)                  þ  กรณีตัวอย่าง (Case study)

£  การใช้สถานการณ์จำลอง (Simulation)                  £  การแสดงบทบาทสมมติ (Role Playing)

£  การบทเรียนโปรแกรม (Programmed Instruction)    £  การใช้เกม (Game)

£  อื่นๆ (ระบุเพิ่มเติม).....................................................................................................................................

 

๙. สื่อ / แหล่งการเรียนรู้

วัสดุ อุปกรณ์ สิ่งของ สื่อธรรมชาติ หรือสื่อเทคโนโลยี

                    ๑) ใบงานที่ 1 เรื่อง ลักษณะการเคลื่อนที่แบบฮาร์โมนิกอย่างง่าย

                    ๒) หนังสือแบบเรียนฟิสิกส์ เล่ม 3 (ฉบับปรับปรุง 2560)

                    ๓) คลิปตัวอย่างที่แสดงการเคลื่อนที่แบบต่างๆ จำนวน 6 คลิป